Rolstoeltoegankelijkheid.nl

Het is natuurlijk goed bedoeld om een drempelhulp (oprijplaat) neer te leggen als de toegang tot uw pand niet rolstoeltoegankelijk is. Alleen: dan is het wel van belang dat u er een neerlegt die ook echt helpt.

Onderstaand voorbeeld bij de zaak van Street One in Beverwijk laat zien dat het aanbrengen van de oprijplaat niet meer is dan een goed bedoelde poging; helpen doet het echter niet. De plaat sluit namelijk niet aan op het trottoir maar heeft een opstaande rand, waardoor de rolstoelwielen daarachter blijven haken. En daarmee is de rolstoeltoegang nog niet gerealiseerd.

Een oprit heeft alleen zin als de te overbruggen hoogte wordt teruggebracht naar minder dan 20mm. Elke andere poging is goed bedoeld maar niet effectief.

 TIPS:

* laat een oprijplaat aansluiten op het trottoir, waarmee de opstaande rand écht is overbrugd

* zorg dat de te overbruggen hoogte maximaal 20mm is anders is een locatie niet rolstoeltoegankelijk.

De vestiging van modezaak Claudia Sträter in Noordwijk heeft voor rolstoelers (en klanten met een rollator of kinderwagen) een prachtige mogelijkheid gecreeërd om de héle winkel te kunnen bezoeken.

Het hoger gelegen gedeelte van de zaak is toegankelijk gemaakt met een hellingbaan. Conform de regelgeving voor hellingbanen die een hoogte van meer dan 25cm overbruggen, is deze voorzien van een mooi ogende, stevige leuning. Het enige aandachtspunt is nog dat aan de andere zijde geen afrijdbeveiliging is aangebracht (wel verplicht). Een opstaande rand van 5cm (op of tegen de hellingbaan aan geplaatst) moet voorkomen dat een rolstoel, rollator of kinderwagen van de hellingbaan schiet. Ook uit oogpunt van aansprakelijkheid een noodzakelijke toevoeging!

De toegang tot de paskamers is ruim, hoewel de paskamer zelf niet voor rolstoelklanten is aangepast. Dat zou overigens nog wel vrij eenvoudig te realiseren zijn; de zaak is ruim genoeg van opzet, ook in het paskamergedeelte. Als dit wordt aangepakt samen met een deskundige rolstoeltoegankelijkheid, hoeft dit geen kostbare en ingrijpende aanpassing te zijn.

De zeer vriendelijke medewerksters die waar mogelijk willen helpen en bereid zijn de rolstoeler de mogelijkheid te bieden te winkelen zoals een valide klant, verdienen ook een compliment. Dat maakt dat het plezierig winkelen is in deze zaak voor een rolstoeler.

TIPS:

* hellingbaan voorzien van afrijdbeveiliging

* paskamer aanpassen voor toegang met rolstoel (en helpende)

Een veel gestelde vraag, omdat er helaas nog veel onduidelijkheid is over de wet- en regelgeving. Omdat rolstoeltoegankelijkheid steeds vaker wordt nagestreefd, zijn velen op zoek naar de juiste informatie. En die is helaas nog niet ruimschoots voorhanden.

Natuurlijk, in het Bouwbesluit staat waar u zich aan dient te houden. Echter, in de praktijk blijkt dat niet te leiden tot rolstoeltoegankelijkheid. Binnen een periode van een paar weken word ik door relaties geattendeerd op vier situaties waaruit blijkt dat de kennis en (praktische) ervaring over rolstoeltoegankelijkheid vaak beperkt aanwezig is. De voorbeelden:

* het nieuwe kantoor van Stadsdeelraad Amsterdam Zuid blijkt niet bereikbaar voor rolstoelers, zoals uit dit filmpje blijkt. De oplossingen zijn realiseerbaar, maar alleen tegen extra kosten, die makkelijk voorkomen hadden kunnen worden. Niet alleen door eerder over de rolstoeltoegankelijkheid na te denken, maar ook door deskundigen eerder bij het bouw-/verbouwproces te betrekken zodat al in een vroege fase geld bespaard kan worden. En aangezien we hier bovendien over gemeenschapsgeld spreken, ben ik van mening dat we daar zorgvuldig om dienen te gaan.

* een andere gemeente berispte een bedrijf omdat hun hellingbaan tien centimeter te kort zou zijn. En de leuningen aan weerskanten waren niet nodig, één daarvan kon bij de gewenste verandering van de hellingbaan ook gelijk wel weggehaald worden, aldus de gemeente-ambtenaar. Het bedrijf heeft de hellingbaan verlengd en ook de ene leuning verwijderd. Toen ik de directeur van het bedrijf deze week sprak en hij bevestigde dat de helling nog steeds hoger is dan 25cm, moest ik hem helaas vertellen dat er dan toch echt -conform de regelgeving- aan weerszijden leuningen dienen te zijn aangebracht. U zult begrijpen dat er nogal wat tandenknarsen volgde op die mededeling…. Wie de kosten van het (opnieuw) aanbrengen van de tweede leuning gaat betalen, lijkt mij glashelder. (Leest u meer over het aanleggen van hellingbanen in het Infomagazine van juni.)

* in mijn eigen gemeente Beverwijk heb ik bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart de leden van het stembureau geattendeerd op het feit dat het stembureau een te hoge drempel heeft en niet aan de eisen van rolstoeltoegankelijkheid voldoet. Mij werd beloofd dat dat bij de verkiezingen in juni zou zijn opgelost. U vermoedt het al: niet dus! Helaas was het stembureau wederom niet aangepast voor burgers in een rolstoel en met een rollator. Dat constaterende, heb ik diezelfde dag een twintigtal willekeurige gemeenten in het land gebeld met de vraag of de toetsing van de rolstoeltoegankelijkheid op de checklist staat bij het aanwijzen van stembureaus. Bij 70% (!) van de gemeenten bleek dat niet het geval. Men ging er (onterecht) vanuit dat de gekozen locaties vanzelfsprekend rolstoeltoegankelijk zouden zijn, omdat het wijkgebouwen, scholen, etc. betreft. Helaas, hier wordt bevestigd dat bouwen volgens het Bouwbesluit niet betekent dat rolstoelers daadwerkelijk naar binnen kunnen.

* een wel heel wrang voorbeeld kwam vandaag in het nieuws. De Gemeente Emmen moet voor een half miljoen euro (!!) verbouwen omdat na een grote verbouwing het pand niet voldoende rolstoeltoegankelijk bleek.

Uit deze bovenstaande gevallen blijkt dat er nu (opnieuw) geïnvesteerd dient te worden om de locatie rolstoeltoegankelijk te maken. En dat terwijl het vroegtijdig inschakelen van deskundigen veel geld bespaart. Als u zelf valide bent, kunt u zich nóg zo goed inleven in de situatie, maar de daadwerkelijke ervaring ontbeert u (gelukkig). U kunt de juiste afmetingen hanteren, de regels over de aanleg volgen, maar mist dan net de aspecten die een rolstoeler in de dagelijkse praktijk veelvuldig tegenkomt.  Zoals een onhandige of onmogelijke draai die gemaakt moet worden, een helling die net te steil is en daardoor niet of nauwelijks gebruikt kan worden, de onlogische volgorde van handelingen die niet mogelijk is omdat ook de rolstoel nog voortbewogen dient te worden, etc.

Daarom is het raadzaam uw geplande bouw of verbouw te laten toetsen door een deskundige . Als adviseur Rolstoeltoegankelijkheid die bovendien zelf al jaren in een rolstoel zit, kijk ik graag met u mee om u uw budget efficiënt en doeltreffend te laten besteden. U kunt de gemaakte voorstellen, ontwerpen, bouwtekeningen ter toetsing voorleggen, zodat u zeker weet dat ze in de praktijk zullen voldoen en geen extra investeringen benodigd zijn.

Ik maak graag vrijblijvend een afspraak met u om u in de praktijk te laten ervaren welke aspecten nu al over het hoofd worden gezien. U zult versteld staan.

Het komt vaak voor dat een rolstoeler ergens voor de deur staat en niet naar binnen blijkt te kunnen. Bijvoorbeeld de stoep voor de deur of de drempel blijkt (net) te hoog om zelf te overbruggen. Het levert menige teleurstelling op.

Op de Support Beurs kwam ik een flexibele oplossing tegen die zeer praktisch is. Het is een inklapbare, lichtgewicht oprijplank. Door het compacte formaat kan die dubbelgeklapt in een draagzak aan de rugleuning van de rolstoel bevestigd worden, zodat de rolstoeler ‘m altijd bij de hand heeft.

Bijvoorbeeld bij een bezoek aan een oude binnenstad kan het handig zijn deze oprijplank mee te nemen. Voor menige winkel en restaurant ligt in oude steden een drempel die zo hoog is dat die toegang onmogelijk maakt. Met deze inklapbare, lichtgewicht oprijplank lukt het wel.

Specificaties en nadere informatie vindt u op de site van de leverancier: Cymeq

Bij elke supermarkt wordt er tenminste één kassa voorzien van een breder gangpad om rolstoelers en mensen met kinderwagens en rollators doorgang te bieden. Van hoofd-cassières weet ik dat bij AH de gulden regel geldt, dat zelfs als er maar één kassa open zou zijn, dat altijd de ‘rolstoelkassa’ dient te zijn.

Toen ik onlangs dan ook bij AH Beverwijk winkelde en de zaak wilde verlaten, verbaasde het mij dat ik een hermetisch afgesloten ‘rolstoelkassa’ aantrof door twee, met kettingen aan elkaar gebonden, winkelwagentjes. En direct rees de vraag hoe ik het pand dan wél kon verlaten.

Dat gevraagd aan de medewerkers werd met gemor alles losgemaakt, zodat ik erdoor kon. Eén van de collega’s die aan kwam lopen, wees mij erop dat dit allemaal niet nodig was ‘want er is nog een kassa met een breed gangpad’. Maar daar hangt niet het bekende ‘rolstoelkassa’-bordje boven…….. dus hoe kan de rolstoel-klant dat weten?

Wie eenmaal met de rolstoel een keer klem heeft gezeten in een te nauw gangpad, gaat niet in de rij staan wachten bij een van de andere kassa’s om -aangekomen bij de loopband- te ontdekken dat het gangpad te nauw is. Communicatie en organisatie blijken dus het sleutelwoord.

TIPS:

* hang boven élk verbreed kassa-gangpad het aanduidingsbord ‘rolstoelkassa’ op, zodat de rolstoelklant weet waar hij terecht kan

* informeer álle kassamedewerkers welke gangpaden verbreed zijn, zodat zij de rolstoelklant klantvriendelijk kunnen doorverwijzen naar de juiste kassa

* én houd vast aan de regel dat de ‘rolstoelkassa’ (die met dat aanduidingsbord) altijd open dient te zijn.

Als u dit weblog bezoekt of volgt, heeft u te maken met rolstoeltoegankelijkheid in welke zin dan ook. Volgens de statistieken bent u waarschijnlijk valide. U hoopt hier informatie te vinden over het aanpassen van uw locatie, zodat die rolstoeltoegankelijk wordt.

Hoe goed u ook uw best doet, het blijft voor een valide moeilijk om in te voelen wat voor een rolstoeler van belang is. Gelukkig zijn de rolstoelers mondig genoeg om u aan te geven welke wensen en eisen ze hebben. En u kunt de hulp van een deskundige inroepen. Toch zou het voor u natuurlijk ook handig zijn, als u zelf de situatie wat makkelijker kunt inschatten.

Begrijp me goed, ik weet hoezeer u uw best doet en waardeer dat zeer. Ik heb ook in uw schoenen gestaan. Toen ik nog ‘gewoon’ valide was, probeerde ik me ook in te leven in de situatie van een rolstoeler. Nu ik zelf rolstoelafhankelijk ben, weet ik dat ik er maar een fractie van begreep.

Ik vertel u dit, omdat Karin de Groot (KRO) onlangs voor haar televisieprogramma ‘Heb ik genoeg?’ twee dagen in een rolstoel heeft plaatsgenomen. Zij verbleef twee dagen in revalidatiecentrum Heliomare (waar ik zelf ook anderhalf jaar van mijn leven heb doorgebracht) en heeft ervaren hoe het is om te revalideren. Haar uitzending is een prachtig genuanceerd verslag daarvan. Ze vertelt hoe het voelt, laat zien waar ze tegenaan loopt en ontdekt hoe anders het leven eruit ziet vanuit een rolstoel.

Als u maatschappelijk betrokken bent, is dit een waardevolle uitzending om te bekijken. De 25 minuten die u erin investeert, zult u welbesteed vinden. Ze helpen u namelijk de rest van uw leven om in te kunnen spelen op uw medemensen in een rolstoel.

De onbekendheid in het omgaan met rolstoelers, maakt dat alle partijen zich er vaak ongemakkelijk onder voelen. Terwijl dat helemaal niet nodig is! Om uw organisatie rolstoelbewust te maken, is het ‘t overwegen waard om eens een lezing of presentatie over het omgaan met rolstoelers te plannen. In een korte tijdspanne en gelardeerd met vele praktijkvoorbeelden kan een op uw organisatie toegesneden presentatie veel zaken een stuk makkelijker maken.

U zult merken dat er ineens als vanzelf ideeën opborrelen om met kleine aanpassingen de rolstoeltoegankelijkheid te verbeteren. En het wordt voor uw medewerk(st)ers bovendien veel minder stressvol om klantvriendelijk met gehandicapten om te gaan. Zij begrijpen door de presentatie immers wat ze daarvoor kunnen doen. Uw rolstoelklanten zullen het zeer waarderen en positief over uw organisatie spreken. En u vult weer een aspect van de maatschappelijke betrokkenheid van uw organisatie in.

De winkelinrichting van modezaken is een vak apart. Zeker als u daarbij wilt zorgen voor een rolstoelvriendelijke inrichting. Daarbij is het van belang dat vanaf de entree over rolstoelgebruik wordt nagedacht. De kledingzaak doorkruisen in een rolstoel is meestal geen gemakkelijke opgave. In dit blog besteed ik aandacht aan de zo belangrijke paskamer, want die moet immers voor de omzet zorgen.

Het aanschaffen van nieuwe kleding is voor menig rolstoeler geen sinecure. Het kost veelal bovenmatige inspanning en er zijn vele obstakels te overwinnen.

Eén van de meest lastige obstakels is de paskamer. Die is meestal niet berekend op een rolstoelgebruiker met begeleider. Voor valide mensen is het vaak al handig als er buiten de paskamer iemand staat die de gepaste kleding kan aanpakken, een andere maat uit het vak kan gaan halen etc. Dat geldt voor rolstoelers ook, maar bovendien hebben zij veelal hulp nodig bij het aan- en uitkleden; iemand bij hen ín de kleedkamer dus.

Het is een bijna onmogelijke klus om zittend in een rolstoel kleding te passen in een gewone paskamer. Met een beetje geluk kan het gordijn nog net achter je dicht, maar meestal niet. Daar stokt de poging dus al. Ruimte om bijvoorbeeld een lange broek te passen (waarbij het handig is om wat extra ruimte vóór je te hebben), is er meestal niet. En de begeleider kan er al helemaal niet meer bij in.

In steeds meer kledingzaken probeert men tenminste één rolstoeltoegankelijke paskamer te realiseren. H&M heeft dat op voortreffelijke wijze gedaan in hun vestiging in Beverwijk.

De toegangs(schuif)deur is op de lange zijde van de paskamer geplaatst. Dat is handig want dat maakt de ingang heerlijk ruim. Verder is de paskamer lang en breed genoeg om de begeleider makkelijk rondom de rolstoel te laten bewegen en de rolstoeler te helpen.

Voldoende ruimte om de gekozen kleding op te hangen, een bankje om je spullen op kwijt te kunnen en meerdere spiegels, maken de paskamer werkelijk ideaal. Dat zijn ook meteen de tips voor u als winkelinrichter om de gehandicaptenkleedkamer prettig in het gebruik te laten zijn.

TIPS:

* een schuifdeur is handiger dan een gordijn; blijft gewoon dicht en verschuift niet door langslopen van de begeleider

* toegang aan de lange zijde is veelal handiger omdat er meer manoeuvreerruimte is

* de afmeting van de paskamer dient zodanig te zijn dat er aan beide zijden van de rolstoel makkelijk gepasseerd en gestaan kan worden om de begeleider in staat te stellen te helpen

* een royale aflegmogelijkheid voor tas, kleine kledingstukken, een bril etc. is onontbeerlijk

* spiegels aan meerdere zijden bieden de mogelijkheid om de rolstoelgebruiker vanuit meerdere posities zichzelf te laten bekijken zonder zich in vreemde bochten te hoeven wringen.

U heeft in uw pand keurig een lift geregeld zodat rolstoelers naar een andere etage kunnen gaan, maar controleert u ook regelmatig of uw liftknop bereikbaar is? Vermoedelijk niet.

Laat ik u geruststellen: u bent niet de enige. Ik zou hier tientallen foto’s kunnen plaatsen van liftknoppen die niet of slecht bereikbaar zijn voor een rolstoeler. Helaas vergat ik tot nog toe nog wel eens zo’n situatie te fotograferen. Ik beschrijf daarom een paar situaties die ik tegenkwam:

• een hotel heeft maar liefst drie liften naar de etages, waaronder naar de restaurant-etage.  Helaas: onder de knoppen van de lift is op elke verdieping een grote afvalbak geplaatst. Handig, en voor de valide bezoekers geen probleem, maar onhandig voor de rolstoelers die hun rolstoel zo dicht mogelijk langs de afvalbak moeten rijden en dan ongemakkelijk (en afhandelijk van de handicap: te ver) moeten reiken naar de knop.
• in een stationsgebouw is de opstelplaats voor intern-transportkarren naast de liftknoppen gesitueerd. U snapt het vast al: als er meer transportkarren staan dan bij de bouw gepland, dan staan ze vóór de liftknoppen zodat u er niet meer bij kunt en de rolstoeler al helemaal niet.
• in winkels wordt de ruimte bij de liftknoppen graag benut voor verkoopstandaards. Slim en commercieel aantrekkelijk, maar daardoor is de liftknop voor de rolstoeler nauwelijks meer bereikbaar. Op onderstaande foto ziet u dat er én een grote verkoopstandaard staat die tot voor de liftknop reikt (er zit een glazen plaat op de standaard die naar links uitsteekt) én er staat rondom de hoek van de liftingang ook een grote ijzeren beschermingsplaat die circa 10cm van de wand is geplaatst. Allemaal belemmeringen om de liftknop dicht te benaderen met de rolstoel, want de voetsteunen van de rolstoel stoten tegen de beschermplaat of de standaard. Kijkt u maar: 

TIPS:

* maakt u een medewerk(st)er verantwoordelijk voor wekelijkse controle van de rolstoeltoegankelijkheid, in dit geval van de liftknop. Met een checklist die wekelijks nagelopen en afgetekend dient te worden, wordt dit een vaste routine. Het bevordert ook de bewustwording.

* als u de ruimte bij de liftknop toch wilt benutten voor een afvalbak, plaats dan een kleine, hangende (gesloten) afvalbak. De rolstoeler kan dan met de voetsteunen tot onder de afvalbak rijden en hoeft dan niet zo ver te reiken. Geen top-oplossing maar in ieder geval bruikbaar en rolstoelvriendelijk.

* wilt u de ruimte bij de liftknop commercieel benutten, plaats dan alleen hangende verkooprekken of hang er een folderrek of poster. Daarmee behoudt u de vloerruimte die de rolstoeler nodig heeft.

Bij de winkelinrichting wordt over het algemeen te weinig rekening gehouden met klanten die zich in een rolstoel door de winkel moeten begeven. Vandaag een voorbeeld uit de dagelijkse praktijk als ik wil betalen bij de Hema.

Het is begrijpelijk dat Hema probeert meer-verkoop te genereren bij de kassa. Daartoe is een standaard ontworpen die haaks op de kassa-unit wordt geplaatst. De klant staat naast het rek met die kleine, handige artikelen die hij makkelijk even toevoegt aan zijn artikelen die op de toonbank klaarliggen voor betaling. Die omzet is dan mooi meegenomen.

Zoals u op de foto kunt zien, wordt de ruimte voor de kassa-unit daardoor echter zodanig beperkt dat de rolstoeler niet meer bij de kassa kan. Dat komt mede doordat de lege winkelmandjes aan de andere zijde opgestapeld worden, waardoor de rolstoel niet meer langs de toonbank kan worden gemanouvreerd (geldt zowel voor elektrische als handbewogen rolstoelen). Reiken naar de toonbank en de pinautomaat wordt voor de rolstoeler een hele toer, zo niet onmogelijk. En ontmoedigt om bij Hema te gaan winkelen; dat kóst omzet.

Het is voor winkelinrichters aan te bevelen om nieuwe opstellingen ook te toetsen op rolstoeltoegankelijkheid, zodat de omzet en de klantentevredenheid toeneemt. Denkend over oplossingen, kan ik er al snel een aantal bedenken:

TIPS:

* bij het plaatsen van een standaard of actie-rek bij de kassa, is het van belang om ruimte vrij te houden om rolstoelen langs de toonbank te kunnen laten manouvreren om de cassiere het geld te kunnen overhandigen of te pinnen. Minimaal één zijde van de kassaruimte dient daartoe vrij te blijven.

* de pinautomaat kan ook mobiel gemaakt worden (omklapbaar naar rolstoelniveau) of

* de pinautomaat kan op een arm geplaatst worden die naar voren geschaard kan worden

* ook mobiele pinapparaten aan een snoer zijn een optie

* plaatsing van de pinautomaat aan de andere zijde dan waar de standaard staat, maakt ‘m ook beter bereikbaar.

* de diepte van de toonbank zorgt ervoor dat reiken voor de cassiere én de klant moeizaam is. Vraagt u zich eens af of die minder diep kan om elkaar beter te kunnen bereiken.

Draaideuren zijn voor menig rolstoeler onhandig. Daarvoor is een oplossing gevonden: een knop waarmee je de draaideur langzamer kunt laten draaien. Op zich een prima oplossing, maar in de praktijk blijkt dat deze oplossing  niet altijd afdoende is.

Zoals u in het filmpje kunt zien, wordt er bij de toegang van menige draaideur iets geplaatst. Vaak een afvalbak/sigarettendover, soms een standaard met gratis kranten, een plantenbak of er staat een betonnen paal/muur of iets dergelijks. Die vormen de obstakels waardoor voor de rolstoeler de ‘langzaam-draaien-knop’ niet meer bereikbaar is.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=FagIkUkQ8x4&hl=nl&fs=1&]

Tip:

Heeft u een draaideur in uw pand en wilt u goede toegang bieden aan een rolstoeler? Kijk dan eens kritisch naar de manouvreer-ruimte bij de ‘langzaam-draaien-knop’ van uw draaideur en laat het testen door een rolstoeler.