Rolstoeltoegankelijkheid.nl

Elke detaillist hoopt met zijn/haar zaak te bereiken dat u er graag naar binnen gaat. Dat valt op vele manieren te beïnvloeden. Omdat ik ook een uitgebreide Feng Shui opleiding heb, kijk ik daarom naar meer dan alleen de rolstoeltoegankelijkheid in z’n algemeen. Feng Shui helpt de detaillist om een goede flow in z’n zaak te krijgen. Naast allerlei zaken op het gebied van shop-design, zorgt een goede doorstroming van de energie in het pand ervoor dat uw bezoeker/klant zich plezierig voelt en graag terugkomt.

Een mooi voorbeeld van de combinatie van die twee aspecten (feng shui en rolstoeltoegankelijkheid) is de ANWB-vestiging in Beverwijk. Als we alleen even kijken naar de entree, dan ziet u direct dat die optisch gezien geblokkeerd wordt door de uitstalling. De energie (en dus ook de klanten) loopt tegen een fysieke barrière op. Als deze tafel met artikelen zou worden weggehaald, zal men dit merken aan het aantal klanten dat onbewust en zonder koopintentie binnenloopt (en waarschijnlijk toch met een aankoop de deur uitgaat als de artikelen goed gepresenteerd zijn).

En de rolstoeltoegankelijkheid dan?

U snapt natuurlijk dat deze entree voor de rolstoeler geen feestje is. Eerst al tussen de vrij smalle beveiligingspoortjes door manoeuvreren en dan ook nog meteen de bocht moeten maken om de uitstalling te omzeilen. Een fikse uitdaging! Overigens is ook de verdere route door de winkel met een rolstoel op sommige plekken niet heel erg simpel. Eerlijkheidshalve moet wel opgemerkt worden dat dat ook afhangt van hoe de pallets die nog uitgepakt moeten worden zijn geplaatst en hoe de actierekken zijn neergezet. Dat wisselt per keer.

NB: de detaillist (ANWB) in dit geval denkt vermoedelijk dat de tafel voor de entree tot vele extra aankopen zal leiden. Van het winkelpersoneel heb ik begrepen dat dat niet het geval is. Niet verwonderlijk: zou u het prettig vinden om met uw rug naar de ingang rustig in de artikelen van de tafel te gaan staan bladeren, terwijl u weet dat er ieder moment iemand tegen u op kan lopen (rijden)? Dit is een voorbeeld waar feng shui (je prettig voelen als klant en voor de winkelier een verbetering van de omzet) en rolstoeltoegankelijkheid hand in hand gaan.

TIPS:

* zorgt u altijd voor een ruime entree die uitnodigt om binnen te gaan. Geef uw bezoeker een groots welkom!

*ook als u het gevoel heeft op uw locatie weinig ruimte voor het grootste welkom te hebben, kunt u die wel (optisch en fysiek) creeëren. Het gaat erom dat u de routing aanpast, waardoor niemand zich naar binnen hoeft te ‘wurme’n en daarvoor is altijd een mogelijkheid.

* een rolstoeler heeft ruimte nodig om te kunnen keren. Het is geen probleem als dat niet kan in een gangpad, maar wel op belangrijke plekken als bij de entree, kassa en aan het einde/begin van een gangpad. Een draaicirkel van 1,50m is een goede maat om als richtlijn aan te houden. Ook voor bezoekers met een rollator en/of kinderwagen handig.

* toets uw winkel op een praktische wijze en pas daarop uw shop-design aan. Het zorgt voor accenten op de juiste plekken, die bovendien effectiever (resultaatbevorderend) zullen blijken.

De afgelopen week maakte ik langs de snelweg een tussenstop voor een maaltijd en toiletbezoek. Eenmaal de parkeerplaats langs de snelweg opgereden, bleek het een AC Restaurant te zijn. Het maakte me direct nieuwsgierig naar de rolstoeltoegankelijkheid, want over AC Restaurant Utrecht heb ik eerder een blog geschreven waarmee -ook na persoonlijk contact- niets gedaan is. Het werd afgedaan als niet belangrijk; ik zeurde. Jammer, een gemiste kans om alle gasten klantvriendelijk te ontvangen.

Vol verwachting reed ik dan ook dit AC Restaurant in Venray binnen om eerst het toilet te bezoeken. Inmiddels ben ik heel wat gewend qua rolstoeltoegankelijkheid (of eigenlijk: ontoegankelijkheid), maar toen ik dit zag, was ik met stomheid geslagen. Op onderstaande foto ziet u de situatie, die eigenlijk al voor zichzelf spreekt.

Menige valide bezoeker stond al te worstelen met deze tourniquette, maar mijn rolstoel past er niet tussen en ik kan er niet doorheen. Er was geen mogelijkheid dit obstakel te omzeilen, de medewerk(st)ers registreerden het geworstel niet eens om zich ervoor te verontschuldigen. Met een rollator valt deze barrière overigens evenmin te nemen.

Ik vraag me serieus af of ik nog tips moet noemen, maar omdat dat gebruikelijk is in dit weblog toch nog even de punten op een rijtje:

TIPS

*onderzoek bij het aanbrengen van toegangsbeveiliging (in dit geval met muntautomaat) of dit voor alle bezoekers bruikbaar is;

* toets na aanbrengen van de tourniquettes nogmaals in de praktijk hoe uw bezoekers hun weg in uw locatie kunnen vinden;

* mochten er bij die toetsing obstakels ontdekt worden, zorgt u er dan voor dat u een duidelijke aanwijzing plaatst voor uw gasten met de instructie om dit obstakel te omzeilen (of met excuses als u geen voorziening heeft getroffen);

* traint u uw medewerk(st)ers in het signaleren van een rolstoeler/rollator-gebruiker om hen op klantvriendelijke wijze de situatie uit te leggen en een oplossing aan te bieden; 

* bent u zich ten alle tijde bewust dat een rolstoeler zich al veel moeite dient te getroosten om uit de auto in de rolstoel plaats te nemen, uw locatie binnen te rijden en dan op z’n minst zwaar teleurgesteld is (of echt in de problemen komt) als uw invalidentoilet niet bereikbaar is.

Soms komt een rolstoeler bijzondere situaties tegen. Bijvoorbeeld van die situaties waarin verwacht mag worden dat alles op het gebied van rolstoeltoegankelijkheid wel goed geregeld zal zijn en dat toch niet zo blijkt…..

Onderstaand filmpje is gemaakt in het Rode Kruis Ziekenhuis te Beverwijk. Het filmpje duurt slechts 16 seconden, maar is overduidelijk. De rolstoeler rijdt op automatische deuren af die echter niet automatisch openen. Met geworstel (wat niet iedere rolstoeler kan door de verschillen in handicaps) lukt het om de deur zo’n twintig centimeter open te duwen en dan blijkt dat ‘ie zich verder wel automatisch opent. Een defect dus, zou u denken. Het tegendeel is waar: deze situatie bestaat al langer dan een jaar en ondanks meldingen bij de patiëntenbalie gaat deze hoofdtoegang tot de poliklinieken niet automatisch open. Jammer dat rolstoeltoegankelijkheid zo weinig prioriteit krijgt.

TIPS:

* zet de controle van de goede werking van alle toegangen in uw gebouw op een checklist, zodat periodiek alles nagelopen wordt;

* neem een onderhoudscontract op automatische, elektrische deuren, zodat u verzekerd bent van de goede werking voor uw cliënten

* zorg voor een adequate afhandeling van meldingen van storingen binnen uw organisatie. Met een norm van bijvoorbeeld 24 of 48 uur voor oplossing van klachten aan dit soort belangrijke objecten binnen uw pand. Het vergroot de klantentevredenheid en beperkt uw verlieskosten.

Voor elke gemeente is wegenonderhoud belangrijk. Toch moeten er af en toe keuzes gemaakt worden en komt een bepaald stuk wegdek nog even niet op de checklist voor. Logisch, toch?

Voor de veiligheid van rolstoelers is het van belang dat die gewaarborgd wordt. Losliggende, opwippende tegels kunnen fnuikend zijn als de rolstoeler  met vaart komt aanrijden en diens voorwiel erachter blijft steken. En wat denkt u van dit voorbeeld in Utrecht aan de Brennerbaan:

Hoe de rolstoeler het ook probeert, één van de voorwielen blijft in het gat onderaan deze afrit steken. Met het gevaar dat de rolstoeler voorover uit de stoel valt omdat de rolstoel plotseling sterk afgeremd wordt.

Bij afwegingen ten aanzien van het wegenonderhoud is het dan ook raadzaam om onder andere op-/afritten toch op de controlelijst te laten staan. Al is het maar voor de aansprakelijkheid van de betreffende gemeente….

TIPS:

* zet onderhoud van de op- en afritten voor rolstoelers op uw checklist

* repareer mankementen aan op- en afritten direct om ongevallen te voorkomen.

Het is natuurlijk goed bedoeld om een drempelhulp (oprijplaat) neer te leggen als de toegang tot uw pand niet rolstoeltoegankelijk is. Alleen: dan is het wel van belang dat u er een neerlegt die ook echt helpt.

Onderstaand voorbeeld bij de zaak van Street One in Beverwijk laat zien dat het aanbrengen van de oprijplaat niet meer is dan een goed bedoelde poging; helpen doet het echter niet. De plaat sluit namelijk niet aan op het trottoir maar heeft een opstaande rand, waardoor de rolstoelwielen daarachter blijven haken. En daarmee is de rolstoeltoegang nog niet gerealiseerd.

Een oprit heeft alleen zin als de te overbruggen hoogte wordt teruggebracht naar minder dan 20mm. Elke andere poging is goed bedoeld maar niet effectief.

 TIPS:

* laat een oprijplaat aansluiten op het trottoir, waarmee de opstaande rand écht is overbrugd

* zorg dat de te overbruggen hoogte maximaal 20mm is anders is een locatie niet rolstoeltoegankelijk.

De vestiging van modezaak Claudia Sträter in Noordwijk heeft voor rolstoelers (en klanten met een rollator of kinderwagen) een prachtige mogelijkheid gecreeërd om de héle winkel te kunnen bezoeken.

Het hoger gelegen gedeelte van de zaak is toegankelijk gemaakt met een hellingbaan. Conform de regelgeving voor hellingbanen die een hoogte van meer dan 25cm overbruggen, is deze voorzien van een mooi ogende, stevige leuning. Het enige aandachtspunt is nog dat aan de andere zijde geen afrijdbeveiliging is aangebracht (wel verplicht). Een opstaande rand van 5cm (op of tegen de hellingbaan aan geplaatst) moet voorkomen dat een rolstoel, rollator of kinderwagen van de hellingbaan schiet. Ook uit oogpunt van aansprakelijkheid een noodzakelijke toevoeging!

De toegang tot de paskamers is ruim, hoewel de paskamer zelf niet voor rolstoelklanten is aangepast. Dat zou overigens nog wel vrij eenvoudig te realiseren zijn; de zaak is ruim genoeg van opzet, ook in het paskamergedeelte. Als dit wordt aangepakt samen met een deskundige rolstoeltoegankelijkheid, hoeft dit geen kostbare en ingrijpende aanpassing te zijn.

De zeer vriendelijke medewerksters die waar mogelijk willen helpen en bereid zijn de rolstoeler de mogelijkheid te bieden te winkelen zoals een valide klant, verdienen ook een compliment. Dat maakt dat het plezierig winkelen is in deze zaak voor een rolstoeler.

TIPS:

* hellingbaan voorzien van afrijdbeveiliging

* paskamer aanpassen voor toegang met rolstoel (en helpende)

Het plaatsen van een radiator lijkt simpel, doch dat hierbij meer overwogen dient te worden dan thans gebeurt, bleek al uit mijn eerdere blog dat een situatie beschreef waarin een radiator zeer ongelukkig geplaatst was.

Onlangs toetste ik de rolstoeltoegankelijkheid van een nieuw appartement, dat kort daarna zou worden opgeleverd. Het appartement bevond zich in een woongebouw waar men zorg naar behoefte op afroep verleend krijgt; een soort aanleunwoning met zorgverlening dus.

Bij het toetsen van de rolstoeltoegankelijkheid van de woonkamer viel direct op dat de radiator niet zelfstandig te bedienen viel door de bewoner (die zich in een rolstoel voortbeweegt). Dit wordt veroorzaakt door het feit dat de bediening van de radiator aan de muurzijde is geplaatst, waardoor er een groot gebied vóór de radiator leeg moet blijven om erbij te kunnen met de rolstoel. Dit betekent voor deze kleine kamer dat de zithoek daar niet geplaatst kan worden en er aldus weinig ruimte overblijft om ook nog een eethoek bij de keuken te plaatsen.

Tekening woonkamer met radiator (pdf)

Zou de bediening van de radiator aan de raamzijde zijn aangebracht, dan was dit probleem niet gerezen. Immers, om naar het raam te kunnen manouvreren, houdt de rolstoeler die ruimte toch al beschikbaar.

TIPS:

* Plaats de radiator bij voorkeur op een plaats waar de bedieningszijde met de rolstoel vrij bereikbaar is (dus zonder meubels te hoeven verplaatsen etc.)

*  Houd bij de radiatorselectie rekening met modellen die leverbaar zijn met de bediening aan de zijde van uw keuze. Sommige radiatormodellen bieden alleen een bediening aan een van beide zijden en zijn daardoor meestal ongeschikt, omdat in een woning meestal beide varianten nodig zijn om ze rolstoeltoegankelijk te maken.

* Houd rekening met de hoogte van de bedieningsknoppen. Bij lage radiatoren (bijvoorbeeld bij kamerhoge vensters) zitten ze vaak buiten bereik (30 cm) voor een mindervalide die niet kan bukken/reiken.

Een veel gestelde vraag, omdat er helaas nog veel onduidelijkheid is over de wet- en regelgeving. Omdat rolstoeltoegankelijkheid steeds vaker wordt nagestreefd, zijn velen op zoek naar de juiste informatie. En die is helaas nog niet ruimschoots voorhanden.

Natuurlijk, in het Bouwbesluit staat waar u zich aan dient te houden. Echter, in de praktijk blijkt dat niet te leiden tot rolstoeltoegankelijkheid. Binnen een periode van een paar weken word ik door relaties geattendeerd op vier situaties waaruit blijkt dat de kennis en (praktische) ervaring over rolstoeltoegankelijkheid vaak beperkt aanwezig is. De voorbeelden:

* het nieuwe kantoor van Stadsdeelraad Amsterdam Zuid blijkt niet bereikbaar voor rolstoelers, zoals uit dit filmpje blijkt. De oplossingen zijn realiseerbaar, maar alleen tegen extra kosten, die makkelijk voorkomen hadden kunnen worden. Niet alleen door eerder over de rolstoeltoegankelijkheid na te denken, maar ook door deskundigen eerder bij het bouw-/verbouwproces te betrekken zodat al in een vroege fase geld bespaard kan worden. En aangezien we hier bovendien over gemeenschapsgeld spreken, ben ik van mening dat we daar zorgvuldig om dienen te gaan.

* een andere gemeente berispte een bedrijf omdat hun hellingbaan tien centimeter te kort zou zijn. En de leuningen aan weerskanten waren niet nodig, één daarvan kon bij de gewenste verandering van de hellingbaan ook gelijk wel weggehaald worden, aldus de gemeente-ambtenaar. Het bedrijf heeft de hellingbaan verlengd en ook de ene leuning verwijderd. Toen ik de directeur van het bedrijf deze week sprak en hij bevestigde dat de helling nog steeds hoger is dan 25cm, moest ik hem helaas vertellen dat er dan toch echt -conform de regelgeving- aan weerszijden leuningen dienen te zijn aangebracht. U zult begrijpen dat er nogal wat tandenknarsen volgde op die mededeling…. Wie de kosten van het (opnieuw) aanbrengen van de tweede leuning gaat betalen, lijkt mij glashelder. (Leest u meer over het aanleggen van hellingbanen in het Infomagazine van juni.)

* in mijn eigen gemeente Beverwijk heb ik bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart de leden van het stembureau geattendeerd op het feit dat het stembureau een te hoge drempel heeft en niet aan de eisen van rolstoeltoegankelijkheid voldoet. Mij werd beloofd dat dat bij de verkiezingen in juni zou zijn opgelost. U vermoedt het al: niet dus! Helaas was het stembureau wederom niet aangepast voor burgers in een rolstoel en met een rollator. Dat constaterende, heb ik diezelfde dag een twintigtal willekeurige gemeenten in het land gebeld met de vraag of de toetsing van de rolstoeltoegankelijkheid op de checklist staat bij het aanwijzen van stembureaus. Bij 70% (!) van de gemeenten bleek dat niet het geval. Men ging er (onterecht) vanuit dat de gekozen locaties vanzelfsprekend rolstoeltoegankelijk zouden zijn, omdat het wijkgebouwen, scholen, etc. betreft. Helaas, hier wordt bevestigd dat bouwen volgens het Bouwbesluit niet betekent dat rolstoelers daadwerkelijk naar binnen kunnen.

* een wel heel wrang voorbeeld kwam vandaag in het nieuws. De Gemeente Emmen moet voor een half miljoen euro (!!) verbouwen omdat na een grote verbouwing het pand niet voldoende rolstoeltoegankelijk bleek.

Uit deze bovenstaande gevallen blijkt dat er nu (opnieuw) geïnvesteerd dient te worden om de locatie rolstoeltoegankelijk te maken. En dat terwijl het vroegtijdig inschakelen van deskundigen veel geld bespaart. Als u zelf valide bent, kunt u zich nóg zo goed inleven in de situatie, maar de daadwerkelijke ervaring ontbeert u (gelukkig). U kunt de juiste afmetingen hanteren, de regels over de aanleg volgen, maar mist dan net de aspecten die een rolstoeler in de dagelijkse praktijk veelvuldig tegenkomt.  Zoals een onhandige of onmogelijke draai die gemaakt moet worden, een helling die net te steil is en daardoor niet of nauwelijks gebruikt kan worden, de onlogische volgorde van handelingen die niet mogelijk is omdat ook de rolstoel nog voortbewogen dient te worden, etc.

Daarom is het raadzaam uw geplande bouw of verbouw te laten toetsen door een deskundige . Als adviseur Rolstoeltoegankelijkheid die bovendien zelf al jaren in een rolstoel zit, kijk ik graag met u mee om u uw budget efficiënt en doeltreffend te laten besteden. U kunt de gemaakte voorstellen, ontwerpen, bouwtekeningen ter toetsing voorleggen, zodat u zeker weet dat ze in de praktijk zullen voldoen en geen extra investeringen benodigd zijn.

Ik maak graag vrijblijvend een afspraak met u om u in de praktijk te laten ervaren welke aspecten nu al over het hoofd worden gezien. U zult versteld staan.

Vorige week bezocht ik Den Haag en daar kwam ik een levensgevaarlijke situatie tegen. Het maakt nog eens duidelijk dat er bij gemeenten geen of te weinig kennis is over rolstoelrijden en de aspecten die daarbij in acht dienen te worden genomen. Het staat bovendien niet op een regelmatige checklist van de Dienst Openbare Werken. Daarom besteed ik hieraan deze week graag aandacht, zodat ongevallen kunnen worden voorkomen.

Wat is de praktijk voor een rolstoeler?

Een rolstoeler heeft een op-/afrit nodig om een trottoir op of af te komen. De rolstoeler probeert vaart te maken om de oprit op te komen en komt met enige snelheid bovenaan de oprit. 

Bij het afrijden van de afrit krijgt de rolstoel door het hoogteverschil op de helling vaart en de rolstoeler zal die snelheid bij voorkeur zo min mogelijk afremmen; het is fijn om minder op eigen kracht te hoeven voortbewegen en even de vaart die de rolstoel door de afrit krijgt, te benutten.

Welke gevaren liggen er op de loer?

 Op- en afritten hebben enige risico’s in zich voor de rolstoeler:

a) de plaatsing op een plek in het trottoir die gevaarlijk is door z’n locatie (bijvoorbeeld: in een bocht waar de rolstoeler niet of te laat wordt opgemerkt door het overige verkeer)

b) de hellingshoek is zo steil dat de rolstoeler er moeilijk tegenop rijdt (en zelfs kan terugrollen als de rolstoeler niet zoveel kracht heeft) of teveel vaart krijgt als die eraf rijdt

c) de aansluiting op het wegdek (onderaan de afrit) of het trottoir (bovenaan de oprit) is niet naadloos. Door het hoogteverschil kunnen de voorwielen van de rolstoel haaks komen te staan, waardoor de rolstoel in één keer tot stilstand komt en de rolstoeler uit zijn/haar rolstoel wordt gelanceerd.

Een voorbeeld van het genoemde onder punt c) ziet u hieronder tegenover de ingang van het Tweede Kamer-gebouw aan het Plein in Den Haag:

In de detail-opname ziet u het te grote hoogteverschil van de bestrating van het wegdek ten opzichte van de afrit. De voorwielen van de rolstoel kunnen hier heel makkelijk achter blijven steken, waardoor de rolstoeler gelanceerd wordt. Het is in deze situatie overigens zowel onderaan als bovenaan de op-/afrit slecht geregeld.

Wat is er nodig om een rolstoeler op- en afritten vlot te kunnen laten ‘nemen’?

1. Een helling die geleidelijk verloopt en niet te steil is. Dit betekent veelal dat er voldoende ruimte nodig is om dat te realiseren. (zie ook het voorbeeld in dit artikel)

2. Een goede aansluiting van de op-/afrit op het trottoir/wegdek. Een naadloze aansluiting voorkomt dat de rolstoel blijkt haken achter de opstaande rand.

3. Een zodanige plaatsing van de op-/afrit dat de rolstoeler op een overzichtelijke plaats uitkomt, de mogelijkheid heeft te manouvreren en veilig zijn/haar weg kan vervolgen.

Wilt u meer weten of laten toetsen in welke mate uw gemeente rolstoeltoegankelijk is? Neemt u dan nu contact op voor een afspraak en u weet binnenkort waarop u kunt sturen.

Vanaf dit voorjaar heeft Den Haag een stadswandeling die door rolstoelers getoetst is op rolstoeltoegankelijkheid. Dat is aantrekkelijk. Aangekomen bij de VVE blijkt dat het een stadswandeling onder begeleiding van een gids is, die vooraf geboekt dient te worden. Dat was even een teleurstelling, want dat was bij mij niet vantevoren bekend.

De dame van de VVV loste het klantgericht op. Zij verkocht de gewone stadswandeling en gaf daarbij de Toegankelijkheidsgids Den Haag mee, waarin winkels, restaurants, hotels, toeristische attracties, theaters, etc. vermeld staan alsmede hun mate van toegankelijkheid. Een prima oplossing.

Den Haag is voor rolstoelers redelijk toegankelijk. Op mijn route door de stad waren er de nodige onlogische situaties en deden zich er ook gevaarlijke situaties voor in nieuw aangelegde gedeelten van de stad. Als deskundige heb ik een aantal andere toetsingsaspecten meegenomen die in algemene zin van belang zijn voor het functioneren als rolstoeler in Den Haag. Die zal ik in de komende periode in mijn blogs behandelen. Verder niets dan lof voor het initiatief om voor rolstoelers de mogelijkheid te realiseren om een stadswandeling te maken. De puntjes op de i zullen -neem ik aan- vanzelf volgen.

TIP: 

Voor de makers van de stadswandeling het advies om ‘m ook in een losse uitgave te bieden, zodat de wandeling zonder gids gemaakt kan worden. Het tempo en de lengte van de wandeling kan dan aangepast worden aan de belastbaarheid van de rolstoeler. Immers, niet elke rolstoeler is in staat de volledige route af te leggen en kan dan zelf een keuze voor (een deel van) het traject maken.