Rolstoeltoegankelijkheid.nl

Een veel gestelde vraag, omdat er helaas nog veel onduidelijkheid is over de wet- en regelgeving. Omdat rolstoeltoegankelijkheid steeds vaker wordt nagestreefd, zijn velen op zoek naar de juiste informatie. En die is helaas nog niet ruimschoots voorhanden.

Natuurlijk, in het Bouwbesluit staat waar u zich aan dient te houden. Echter, in de praktijk blijkt dat niet te leiden tot rolstoeltoegankelijkheid. Binnen een periode van een paar weken word ik door relaties geattendeerd op vier situaties waaruit blijkt dat de kennis en (praktische) ervaring over rolstoeltoegankelijkheid vaak beperkt aanwezig is. De voorbeelden:

* het nieuwe kantoor van Stadsdeelraad Amsterdam Zuid blijkt niet bereikbaar voor rolstoelers, zoals uit dit filmpje blijkt. De oplossingen zijn realiseerbaar, maar alleen tegen extra kosten, die makkelijk voorkomen hadden kunnen worden. Niet alleen door eerder over de rolstoeltoegankelijkheid na te denken, maar ook door deskundigen eerder bij het bouw-/verbouwproces te betrekken zodat al in een vroege fase geld bespaard kan worden. En aangezien we hier bovendien over gemeenschapsgeld spreken, ben ik van mening dat we daar zorgvuldig om dienen te gaan.

* een andere gemeente berispte een bedrijf omdat hun hellingbaan tien centimeter te kort zou zijn. En de leuningen aan weerskanten waren niet nodig, één daarvan kon bij de gewenste verandering van de hellingbaan ook gelijk wel weggehaald worden, aldus de gemeente-ambtenaar. Het bedrijf heeft de hellingbaan verlengd en ook de ene leuning verwijderd. Toen ik de directeur van het bedrijf deze week sprak en hij bevestigde dat de helling nog steeds hoger is dan 25cm, moest ik hem helaas vertellen dat er dan toch echt -conform de regelgeving- aan weerszijden leuningen dienen te zijn aangebracht. U zult begrijpen dat er nogal wat tandenknarsen volgde op die mededeling…. Wie de kosten van het (opnieuw) aanbrengen van de tweede leuning gaat betalen, lijkt mij glashelder. (Leest u meer over het aanleggen van hellingbanen in het Infomagazine van juni.)

* in mijn eigen gemeente Beverwijk heb ik bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart de leden van het stembureau geattendeerd op het feit dat het stembureau een te hoge drempel heeft en niet aan de eisen van rolstoeltoegankelijkheid voldoet. Mij werd beloofd dat dat bij de verkiezingen in juni zou zijn opgelost. U vermoedt het al: niet dus! Helaas was het stembureau wederom niet aangepast voor burgers in een rolstoel en met een rollator. Dat constaterende, heb ik diezelfde dag een twintigtal willekeurige gemeenten in het land gebeld met de vraag of de toetsing van de rolstoeltoegankelijkheid op de checklist staat bij het aanwijzen van stembureaus. Bij 70% (!) van de gemeenten bleek dat niet het geval. Men ging er (onterecht) vanuit dat de gekozen locaties vanzelfsprekend rolstoeltoegankelijk zouden zijn, omdat het wijkgebouwen, scholen, etc. betreft. Helaas, hier wordt bevestigd dat bouwen volgens het Bouwbesluit niet betekent dat rolstoelers daadwerkelijk naar binnen kunnen.

* een wel heel wrang voorbeeld kwam vandaag in het nieuws. De Gemeente Emmen moet voor een half miljoen euro (!!) verbouwen omdat na een grote verbouwing het pand niet voldoende rolstoeltoegankelijk bleek.

Uit deze bovenstaande gevallen blijkt dat er nu (opnieuw) geïnvesteerd dient te worden om de locatie rolstoeltoegankelijk te maken. En dat terwijl het vroegtijdig inschakelen van deskundigen veel geld bespaart. Als u zelf valide bent, kunt u zich nóg zo goed inleven in de situatie, maar de daadwerkelijke ervaring ontbeert u (gelukkig). U kunt de juiste afmetingen hanteren, de regels over de aanleg volgen, maar mist dan net de aspecten die een rolstoeler in de dagelijkse praktijk veelvuldig tegenkomt.  Zoals een onhandige of onmogelijke draai die gemaakt moet worden, een helling die net te steil is en daardoor niet of nauwelijks gebruikt kan worden, de onlogische volgorde van handelingen die niet mogelijk is omdat ook de rolstoel nog voortbewogen dient te worden, etc.

Daarom is het raadzaam uw geplande bouw of verbouw te laten toetsen door een deskundige . Als adviseur Rolstoeltoegankelijkheid die bovendien zelf al jaren in een rolstoel zit, kijk ik graag met u mee om u uw budget efficiënt en doeltreffend te laten besteden. U kunt de gemaakte voorstellen, ontwerpen, bouwtekeningen ter toetsing voorleggen, zodat u zeker weet dat ze in de praktijk zullen voldoen en geen extra investeringen benodigd zijn.

Ik maak graag vrijblijvend een afspraak met u om u in de praktijk te laten ervaren welke aspecten nu al over het hoofd worden gezien. U zult versteld staan.

Het komt vaak voor dat een rolstoeler ergens voor de deur staat en niet naar binnen blijkt te kunnen. Bijvoorbeeld de stoep voor de deur of de drempel blijkt (net) te hoog om zelf te overbruggen. Het levert menige teleurstelling op.

Op de Support Beurs kwam ik een flexibele oplossing tegen die zeer praktisch is. Het is een inklapbare, lichtgewicht oprijplank. Door het compacte formaat kan die dubbelgeklapt in een draagzak aan de rugleuning van de rolstoel bevestigd worden, zodat de rolstoeler ‘m altijd bij de hand heeft.

Bijvoorbeeld bij een bezoek aan een oude binnenstad kan het handig zijn deze oprijplank mee te nemen. Voor menige winkel en restaurant ligt in oude steden een drempel die zo hoog is dat die toegang onmogelijk maakt. Met deze inklapbare, lichtgewicht oprijplank lukt het wel.

Specificaties en nadere informatie vindt u op de site van de leverancier: Cymeq

Als u dit weblog bezoekt of volgt, heeft u te maken met rolstoeltoegankelijkheid in welke zin dan ook. Volgens de statistieken bent u waarschijnlijk valide. U hoopt hier informatie te vinden over het aanpassen van uw locatie, zodat die rolstoeltoegankelijk wordt.

Hoe goed u ook uw best doet, het blijft voor een valide moeilijk om in te voelen wat voor een rolstoeler van belang is. Gelukkig zijn de rolstoelers mondig genoeg om u aan te geven welke wensen en eisen ze hebben. En u kunt de hulp van een deskundige inroepen. Toch zou het voor u natuurlijk ook handig zijn, als u zelf de situatie wat makkelijker kunt inschatten.

Begrijp me goed, ik weet hoezeer u uw best doet en waardeer dat zeer. Ik heb ook in uw schoenen gestaan. Toen ik nog ‘gewoon’ valide was, probeerde ik me ook in te leven in de situatie van een rolstoeler. Nu ik zelf rolstoelafhankelijk ben, weet ik dat ik er maar een fractie van begreep.

Ik vertel u dit, omdat Karin de Groot (KRO) onlangs voor haar televisieprogramma ‘Heb ik genoeg?’ twee dagen in een rolstoel heeft plaatsgenomen. Zij verbleef twee dagen in revalidatiecentrum Heliomare (waar ik zelf ook anderhalf jaar van mijn leven heb doorgebracht) en heeft ervaren hoe het is om te revalideren. Haar uitzending is een prachtig genuanceerd verslag daarvan. Ze vertelt hoe het voelt, laat zien waar ze tegenaan loopt en ontdekt hoe anders het leven eruit ziet vanuit een rolstoel.

Als u maatschappelijk betrokken bent, is dit een waardevolle uitzending om te bekijken. De 25 minuten die u erin investeert, zult u welbesteed vinden. Ze helpen u namelijk de rest van uw leven om in te kunnen spelen op uw medemensen in een rolstoel.

De onbekendheid in het omgaan met rolstoelers, maakt dat alle partijen zich er vaak ongemakkelijk onder voelen. Terwijl dat helemaal niet nodig is! Om uw organisatie rolstoelbewust te maken, is het ‘t overwegen waard om eens een lezing of presentatie over het omgaan met rolstoelers te plannen. In een korte tijdspanne en gelardeerd met vele praktijkvoorbeelden kan een op uw organisatie toegesneden presentatie veel zaken een stuk makkelijker maken.

U zult merken dat er ineens als vanzelf ideeën opborrelen om met kleine aanpassingen de rolstoeltoegankelijkheid te verbeteren. En het wordt voor uw medewerk(st)ers bovendien veel minder stressvol om klantvriendelijk met gehandicapten om te gaan. Zij begrijpen door de presentatie immers wat ze daarvoor kunnen doen. Uw rolstoelklanten zullen het zeer waarderen en positief over uw organisatie spreken. En u vult weer een aspect van de maatschappelijke betrokkenheid van uw organisatie in.

U heeft in uw pand keurig een lift geregeld zodat rolstoelers naar een andere etage kunnen gaan, maar controleert u ook regelmatig of uw liftknop bereikbaar is? Vermoedelijk niet.

Laat ik u geruststellen: u bent niet de enige. Ik zou hier tientallen foto’s kunnen plaatsen van liftknoppen die niet of slecht bereikbaar zijn voor een rolstoeler. Helaas vergat ik tot nog toe nog wel eens zo’n situatie te fotograferen. Ik beschrijf daarom een paar situaties die ik tegenkwam:

• een hotel heeft maar liefst drie liften naar de etages, waaronder naar de restaurant-etage.  Helaas: onder de knoppen van de lift is op elke verdieping een grote afvalbak geplaatst. Handig, en voor de valide bezoekers geen probleem, maar onhandig voor de rolstoelers die hun rolstoel zo dicht mogelijk langs de afvalbak moeten rijden en dan ongemakkelijk (en afhandelijk van de handicap: te ver) moeten reiken naar de knop.
• in een stationsgebouw is de opstelplaats voor intern-transportkarren naast de liftknoppen gesitueerd. U snapt het vast al: als er meer transportkarren staan dan bij de bouw gepland, dan staan ze vóór de liftknoppen zodat u er niet meer bij kunt en de rolstoeler al helemaal niet.
• in winkels wordt de ruimte bij de liftknoppen graag benut voor verkoopstandaards. Slim en commercieel aantrekkelijk, maar daardoor is de liftknop voor de rolstoeler nauwelijks meer bereikbaar. Op onderstaande foto ziet u dat er én een grote verkoopstandaard staat die tot voor de liftknop reikt (er zit een glazen plaat op de standaard die naar links uitsteekt) én er staat rondom de hoek van de liftingang ook een grote ijzeren beschermingsplaat die circa 10cm van de wand is geplaatst. Allemaal belemmeringen om de liftknop dicht te benaderen met de rolstoel, want de voetsteunen van de rolstoel stoten tegen de beschermplaat of de standaard. Kijkt u maar: 

TIPS:

* maakt u een medewerk(st)er verantwoordelijk voor wekelijkse controle van de rolstoeltoegankelijkheid, in dit geval van de liftknop. Met een checklist die wekelijks nagelopen en afgetekend dient te worden, wordt dit een vaste routine. Het bevordert ook de bewustwording.

* als u de ruimte bij de liftknop toch wilt benutten voor een afvalbak, plaats dan een kleine, hangende (gesloten) afvalbak. De rolstoeler kan dan met de voetsteunen tot onder de afvalbak rijden en hoeft dan niet zo ver te reiken. Geen top-oplossing maar in ieder geval bruikbaar en rolstoelvriendelijk.

* wilt u de ruimte bij de liftknop commercieel benutten, plaats dan alleen hangende verkooprekken of hang er een folderrek of poster. Daarmee behoudt u de vloerruimte die de rolstoeler nodig heeft.

Woensdag 16 december was de verjaardag van Calimero. Reden voor Karen Romme om een leerzaam en inspirerend feestje te geven, gesponsord door Mindz.com/Seats2Meet. Na afloop zijn we met een aantal aanwezigen nog een heerlijk Turks hapje gaan eten. Toen ik aangaf mee te willen gaan eten, kwam direct de hamvraag “Is het restaurant rolstoeltoegankelijk?”

Het is telkens weer bijzonder om te merken dat valide mensen dan heel diep moeten gaan nadenken wat ze eigenlijk bij hun vorige bezoek ervaren hebben. Logisch hoor, want als je er niet mee te maken hebt, hoef je je er ook niet mee bezig te houden.

Aangekomen bij restaurant Pamukkale in Utrecht bleek de ingang letterlijk laagdrempelig te zijn, dus tot zover ging het goed. De tafels waren echter vol of gereserveerd. We konden wel op de bovenverdieping terecht, maar er was geen lift. Toen zij echter hoorden dat er een rolstoeler in het gezelschap was, bood de bediening direct aan een groep die beneden gepland was, naar boven te verhuizen. We hebben prima gezeten, lekker gegeten en men ging heel gastvriendelijk om met mijn rolstoel, wat voor hen toch echt een lastig obstakel is. Chapeau!

Tips:

* een flexibele houding  als gastheer/gastvrouw van een restaurant levert als vanzelf ook klantvriendelijke argumenten op om álle gasten met een goed gevoel naar huis te kunnen laten gaan

* uw toegang kan meestal door een rolstoelplaat makkelijker toegankelijk gemaakt worden. Als het meer vraagt (bijvoorbeeld omdat de ruimte krap is), belt u mij voor een rolstoeltoegankelijkheidstoetsing en krijgt u creatieve oplossingen.

* ergens in uw restaurant is vast een plek die wat minder in de loop ligt. Als u die aan de rolstoeler toebedeelt, is dat voor u en de bedienende medewerkers handig en voelt de rolstoeler zich geen sta-in-de-weg

* door gewoon te vragen wat wel en niet mogelijk is voor de rolstoeler, kunt u goed inspelen op de mogelijkheden.

Als bij uw pand het hoogteverschil naar de entree te hoog is om directe rolstoeltoegang te bieden, wordt dat meestal opgelost met de aanleg van een hellingbaan. Om die hellingbaan veilig te laten gebruiken, zijn daarvoor eisen geformuleerd.

De hellingbaan die toegang biedt tot het Mercure Hotel Amsterdam Airport voldoet niet aan die eisen en is daardoor risicovol. Het gevaar schuilt in het ontbreken van voorzieningen om de rolstoeler óp de hellingbaan te houden.

Zoals u op de foto kunt zien, is er langs de hellingbaan geen opstaande rand aangebracht hetgeen wel vereist is. Gezien de hoogte van deze hellingbaan, dient bovendien een leuning aan beide zijden van de hellingbaan te worden aangebracht.

Naast het risico dat de rolstoeler loopt, is het niet op de juiste wijze aanbrengen van beveiliging natuurlijk ook een aansprakelijkheidsrisico. Alle reden dus om u hierin te verdiepen als u een hellingbaan bij uw pand gaat aanbrengen of het te controleren als u er nu al een heeft.

Tips:

* controleer de eisen die gesteld worden aan een hellingbaan zodat  deze ook veilig is

* neem het onderhoud en de controle van de hellingbaan op in de procedures in uw organisatie

Dit blog besteedt veelal aandacht aan permanente situaties, doch ook semi-permanente locaties verdienen aandacht qua rolstoeltoegankelijkheid. Daarom in dit blog een voorbeeld van een strandpaviljoen waarvan het terras ondanks de aanzienlijke hoogteverschillen prima rolstoeltoegankelijk is.

Het strand zelf is voor een rolstoeler nu eenmaal niet toegankelijk, maar genieten van het strand en de zee wordt bij dit strandpaviljoen (Zoomers in Castricum aan Zee) prima mogelijk gemaakt.

Al bij de ingang wordt het hoogteverschil overbrugd met een rijplaat en dat wordt elders op het terras op dezelfde wijze gedaan, zie ook de foto’s.

Rolstoeltoegankelijk strandpaviljoen

Ook verder op het terras rijplaten

In een dergelijke locatie zijn vaak de doorgangen wat smaller of kunnen bochten minder makkelijk gemaakt worden. Dat is hier goed voorzien door als het ware een route te creeëren, waar die obstakels niet of slechts beperkt voorkomen en opgelost kunnen worden.

Tips voor het inrichten van semi-permanente locaties:

• betrek ook de rolstoeltoegankelijkheid van de semi-permanente locatie in de bouwvoorbereiding
• de soms aanzienlijke hoogteverschillen zijn met rijplaten weliswaar meestal te overbruggen, doch daarbij is het wel van belang dat u de hellingshoek in de gaten houdt
• niet alleen de toegang van een semi-permanente locatie dient veelal te worden aangepast, bent u ook alert op de overige overgangen van het ene naar het andere deel van de semi-permanente bouw, daarin kunnen aanzienlijke verschillen optreden die overbrugd dienen te worden.

Draaideuren zijn voor menig rolstoeler onhandig. Daarvoor is een oplossing gevonden: een knop waarmee je de draaideur langzamer kunt laten draaien. Op zich een prima oplossing, maar in de praktijk blijkt dat deze oplossing  niet altijd afdoende is.

Zoals u in het filmpje kunt zien, wordt er bij de toegang van menige draaideur iets geplaatst. Vaak een afvalbak/sigarettendover, soms een standaard met gratis kranten, een plantenbak of er staat een betonnen paal/muur of iets dergelijks. Die vormen de obstakels waardoor voor de rolstoeler de ‘langzaam-draaien-knop’ niet meer bereikbaar is.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=FagIkUkQ8x4&hl=nl&fs=1&]

Tip:

Heeft u een draaideur in uw pand en wilt u goede toegang bieden aan een rolstoeler? Kijk dan eens kritisch naar de manouvreer-ruimte bij de ‘langzaam-draaien-knop’ van uw draaideur en laat het testen door een rolstoeler.

Bij mijn recente bezoek aan AC-restaurant Lage Weide in Utrecht zag ik toen ik aan kwam rijden tot mijn schrik een trap met een aantal treden die naar de ingang leidden. Gelukkig zag ik ook een rollerbaan aan de zijkant dus opgelucht liet ik mijn rolstoel uit mijn auto takelen. Mijn blijdschap was van korte duur.

Rolstoeltoegang AC Restaurant Lage Weide Utrecht

De belemmeringen die ik tegenkwam:

1. er bleek geen oprit naar de stoep te zijn, waardoor ik het laagste deel van de stoep moest opzoeken en al hotsend en botsend daar tegenop moest zien te rijden om op de stoep te komen;
2. als je dan de rollerbaan gebruikt, kom je bovenaan bij de entree van het pand. Daar blijk je drie deuren door te moeten om binnen te komen, waarvan de eerste een grote glazen deur is die met de hand open getrokken moet worden. Te zwaar en onhandig voor een rolstoeler. De volgende twee deuren zijn gek genoeg wel elektrische schuifdeuren……

Om dit restaurant wél rolstoeltoegankelijk te maken, hoeven er dus nog maar twee aanpassingen gedaan te worden. Een oprit aanbrengen om de stoep goed op te rijden en het veranderen van de eerste toegangsdeur zodat die ook door rolstoelers (en mensen met kinderwagens trouwens; ook een deel van de doelgroep vermoedelijk) geopend kan worden.

Binnen heeft men namelijk een lift naar het invalidentoilet en dat is keurig ruim en verzorgd. Het is dus nog maar een kleine stap om de klantenkring met dit deel van de doelgroep uit te breiden.

Tips voor de toegankelijkheid van uw locatie:

• zoals ik al eerder schreef is het belangrijk de entree van uw pand aan een kritisch onderzoek te onderwerpen en daar ook echt de allereerste momenten van het betreden van uw pand in mee te nemen.
• vervang waar mogelijk glazen toegangsdeuren door elektrisch te openen deuren. Glazen deuren zijn meestal te zwaar en onhandig voor een rolstoeler om te openen.

Rolstoeltoegankelijkheid van een restaurant is niet vanzelfsprekend. De barrières zijn niet alleen de toegang maar ook de binnenzijde van het pand. Deze keer een verslag van een poging te gaan eten bij restaurant La Place in Amsterdam Zuidoost.

Als je aan komt rijden lijkt het pand rolstoeltoegankelijk. Er is een rolstoelopgang gecreëerd. Nadere beschouwing leert dat die slechts de schijn van rolstoeltoegankelijkheid wekt (zie ook video). Wat valt op:

1. de rolstoel-oprit om de stoep op te komen is te smal voor een standaard-rolstoel
2. de rolstoel-oprit (hellingbaan) naar de voordeur toe is breed genoeg, hoewel slecht onderhouden (ongelijk liggende klinkers en zwervend afval)
3. de lift is rechthoekig met de toegang aan de lange zijde van de rechthoek. De deur beslaat niet de gehele lange zijde. Hierdoor kun je met de rolstoel de draai niet maken en dus geen gebruikmaken van de lift.

Aangezien het buffet en de kassa zich boven bevindt, kan de rolstoelgebruiker in dit restaurant dus niet terecht.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=lSxdal5Ea7M]

Tip:

Toets bij het aanbrengen van aanpassingen alle mogelijke obstakels, zodat de aanpassingen daadwerkelijk zin hebben. Als een deel van de keten niet rolstoeltoegankelijk gemaakt kan worden, hebben de overige aanpassingen ook weinig zin; de investering blijkt dan weggegooid geld.