Rolstoeltoegankelijkheid.nl

Voor elke gemeente is wegenonderhoud belangrijk. Toch moeten er af en toe keuzes gemaakt worden en komt een bepaald stuk wegdek nog even niet op de checklist voor. Logisch, toch?

Voor de veiligheid van rolstoelers is het van belang dat die gewaarborgd wordt. Losliggende, opwippende tegels kunnen fnuikend zijn als de rolstoeler  met vaart komt aanrijden en diens voorwiel erachter blijft steken. En wat denkt u van dit voorbeeld in Utrecht aan de Brennerbaan:

Hoe de rolstoeler het ook probeert, één van de voorwielen blijft in het gat onderaan deze afrit steken. Met het gevaar dat de rolstoeler voorover uit de stoel valt omdat de rolstoel plotseling sterk afgeremd wordt.

Bij afwegingen ten aanzien van het wegenonderhoud is het dan ook raadzaam om onder andere op-/afritten toch op de controlelijst te laten staan. Al is het maar voor de aansprakelijkheid van de betreffende gemeente….

TIPS:

* zet onderhoud van de op- en afritten voor rolstoelers op uw checklist

* repareer mankementen aan op- en afritten direct om ongevallen te voorkomen.

Een veel gestelde vraag, omdat er helaas nog veel onduidelijkheid is over de wet- en regelgeving. Omdat rolstoeltoegankelijkheid steeds vaker wordt nagestreefd, zijn velen op zoek naar de juiste informatie. En die is helaas nog niet ruimschoots voorhanden.

Natuurlijk, in het Bouwbesluit staat waar u zich aan dient te houden. Echter, in de praktijk blijkt dat niet te leiden tot rolstoeltoegankelijkheid. Binnen een periode van een paar weken word ik door relaties geattendeerd op vier situaties waaruit blijkt dat de kennis en (praktische) ervaring over rolstoeltoegankelijkheid vaak beperkt aanwezig is. De voorbeelden:

* het nieuwe kantoor van Stadsdeelraad Amsterdam Zuid blijkt niet bereikbaar voor rolstoelers, zoals uit dit filmpje blijkt. De oplossingen zijn realiseerbaar, maar alleen tegen extra kosten, die makkelijk voorkomen hadden kunnen worden. Niet alleen door eerder over de rolstoeltoegankelijkheid na te denken, maar ook door deskundigen eerder bij het bouw-/verbouwproces te betrekken zodat al in een vroege fase geld bespaard kan worden. En aangezien we hier bovendien over gemeenschapsgeld spreken, ben ik van mening dat we daar zorgvuldig om dienen te gaan.

* een andere gemeente berispte een bedrijf omdat hun hellingbaan tien centimeter te kort zou zijn. En de leuningen aan weerskanten waren niet nodig, één daarvan kon bij de gewenste verandering van de hellingbaan ook gelijk wel weggehaald worden, aldus de gemeente-ambtenaar. Het bedrijf heeft de hellingbaan verlengd en ook de ene leuning verwijderd. Toen ik de directeur van het bedrijf deze week sprak en hij bevestigde dat de helling nog steeds hoger is dan 25cm, moest ik hem helaas vertellen dat er dan toch echt -conform de regelgeving- aan weerszijden leuningen dienen te zijn aangebracht. U zult begrijpen dat er nogal wat tandenknarsen volgde op die mededeling…. Wie de kosten van het (opnieuw) aanbrengen van de tweede leuning gaat betalen, lijkt mij glashelder. (Leest u meer over het aanleggen van hellingbanen in het Infomagazine van juni.)

* in mijn eigen gemeente Beverwijk heb ik bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart de leden van het stembureau geattendeerd op het feit dat het stembureau een te hoge drempel heeft en niet aan de eisen van rolstoeltoegankelijkheid voldoet. Mij werd beloofd dat dat bij de verkiezingen in juni zou zijn opgelost. U vermoedt het al: niet dus! Helaas was het stembureau wederom niet aangepast voor burgers in een rolstoel en met een rollator. Dat constaterende, heb ik diezelfde dag een twintigtal willekeurige gemeenten in het land gebeld met de vraag of de toetsing van de rolstoeltoegankelijkheid op de checklist staat bij het aanwijzen van stembureaus. Bij 70% (!) van de gemeenten bleek dat niet het geval. Men ging er (onterecht) vanuit dat de gekozen locaties vanzelfsprekend rolstoeltoegankelijk zouden zijn, omdat het wijkgebouwen, scholen, etc. betreft. Helaas, hier wordt bevestigd dat bouwen volgens het Bouwbesluit niet betekent dat rolstoelers daadwerkelijk naar binnen kunnen.

* een wel heel wrang voorbeeld kwam vandaag in het nieuws. De Gemeente Emmen moet voor een half miljoen euro (!!) verbouwen omdat na een grote verbouwing het pand niet voldoende rolstoeltoegankelijk bleek.

Uit deze bovenstaande gevallen blijkt dat er nu (opnieuw) geïnvesteerd dient te worden om de locatie rolstoeltoegankelijk te maken. En dat terwijl het vroegtijdig inschakelen van deskundigen veel geld bespaart. Als u zelf valide bent, kunt u zich nóg zo goed inleven in de situatie, maar de daadwerkelijke ervaring ontbeert u (gelukkig). U kunt de juiste afmetingen hanteren, de regels over de aanleg volgen, maar mist dan net de aspecten die een rolstoeler in de dagelijkse praktijk veelvuldig tegenkomt.  Zoals een onhandige of onmogelijke draai die gemaakt moet worden, een helling die net te steil is en daardoor niet of nauwelijks gebruikt kan worden, de onlogische volgorde van handelingen die niet mogelijk is omdat ook de rolstoel nog voortbewogen dient te worden, etc.

Daarom is het raadzaam uw geplande bouw of verbouw te laten toetsen door een deskundige . Als adviseur Rolstoeltoegankelijkheid die bovendien zelf al jaren in een rolstoel zit, kijk ik graag met u mee om u uw budget efficiënt en doeltreffend te laten besteden. U kunt de gemaakte voorstellen, ontwerpen, bouwtekeningen ter toetsing voorleggen, zodat u zeker weet dat ze in de praktijk zullen voldoen en geen extra investeringen benodigd zijn.

Ik maak graag vrijblijvend een afspraak met u om u in de praktijk te laten ervaren welke aspecten nu al over het hoofd worden gezien. U zult versteld staan.

Vorige week bezocht ik Den Haag en daar kwam ik een levensgevaarlijke situatie tegen. Het maakt nog eens duidelijk dat er bij gemeenten geen of te weinig kennis is over rolstoelrijden en de aspecten die daarbij in acht dienen te worden genomen. Het staat bovendien niet op een regelmatige checklist van de Dienst Openbare Werken. Daarom besteed ik hieraan deze week graag aandacht, zodat ongevallen kunnen worden voorkomen.

Wat is de praktijk voor een rolstoeler?

Een rolstoeler heeft een op-/afrit nodig om een trottoir op of af te komen. De rolstoeler probeert vaart te maken om de oprit op te komen en komt met enige snelheid bovenaan de oprit. 

Bij het afrijden van de afrit krijgt de rolstoel door het hoogteverschil op de helling vaart en de rolstoeler zal die snelheid bij voorkeur zo min mogelijk afremmen; het is fijn om minder op eigen kracht te hoeven voortbewegen en even de vaart die de rolstoel door de afrit krijgt, te benutten.

Welke gevaren liggen er op de loer?

 Op- en afritten hebben enige risico’s in zich voor de rolstoeler:

a) de plaatsing op een plek in het trottoir die gevaarlijk is door z’n locatie (bijvoorbeeld: in een bocht waar de rolstoeler niet of te laat wordt opgemerkt door het overige verkeer)

b) de hellingshoek is zo steil dat de rolstoeler er moeilijk tegenop rijdt (en zelfs kan terugrollen als de rolstoeler niet zoveel kracht heeft) of teveel vaart krijgt als die eraf rijdt

c) de aansluiting op het wegdek (onderaan de afrit) of het trottoir (bovenaan de oprit) is niet naadloos. Door het hoogteverschil kunnen de voorwielen van de rolstoel haaks komen te staan, waardoor de rolstoel in één keer tot stilstand komt en de rolstoeler uit zijn/haar rolstoel wordt gelanceerd.

Een voorbeeld van het genoemde onder punt c) ziet u hieronder tegenover de ingang van het Tweede Kamer-gebouw aan het Plein in Den Haag:

In de detail-opname ziet u het te grote hoogteverschil van de bestrating van het wegdek ten opzichte van de afrit. De voorwielen van de rolstoel kunnen hier heel makkelijk achter blijven steken, waardoor de rolstoeler gelanceerd wordt. Het is in deze situatie overigens zowel onderaan als bovenaan de op-/afrit slecht geregeld.

Wat is er nodig om een rolstoeler op- en afritten vlot te kunnen laten ‘nemen’?

1. Een helling die geleidelijk verloopt en niet te steil is. Dit betekent veelal dat er voldoende ruimte nodig is om dat te realiseren. (zie ook het voorbeeld in dit artikel)

2. Een goede aansluiting van de op-/afrit op het trottoir/wegdek. Een naadloze aansluiting voorkomt dat de rolstoel blijkt haken achter de opstaande rand.

3. Een zodanige plaatsing van de op-/afrit dat de rolstoeler op een overzichtelijke plaats uitkomt, de mogelijkheid heeft te manouvreren en veilig zijn/haar weg kan vervolgen.

Wilt u meer weten of laten toetsen in welke mate uw gemeente rolstoeltoegankelijk is? Neemt u dan nu contact op voor een afspraak en u weet binnenkort waarop u kunt sturen.

Vanaf dit voorjaar heeft Den Haag een stadswandeling die door rolstoelers getoetst is op rolstoeltoegankelijkheid. Dat is aantrekkelijk. Aangekomen bij de VVE blijkt dat het een stadswandeling onder begeleiding van een gids is, die vooraf geboekt dient te worden. Dat was even een teleurstelling, want dat was bij mij niet vantevoren bekend.

De dame van de VVV loste het klantgericht op. Zij verkocht de gewone stadswandeling en gaf daarbij de Toegankelijkheidsgids Den Haag mee, waarin winkels, restaurants, hotels, toeristische attracties, theaters, etc. vermeld staan alsmede hun mate van toegankelijkheid. Een prima oplossing.

Den Haag is voor rolstoelers redelijk toegankelijk. Op mijn route door de stad waren er de nodige onlogische situaties en deden zich er ook gevaarlijke situaties voor in nieuw aangelegde gedeelten van de stad. Als deskundige heb ik een aantal andere toetsingsaspecten meegenomen die in algemene zin van belang zijn voor het functioneren als rolstoeler in Den Haag. Die zal ik in de komende periode in mijn blogs behandelen. Verder niets dan lof voor het initiatief om voor rolstoelers de mogelijkheid te realiseren om een stadswandeling te maken. De puntjes op de i zullen -neem ik aan- vanzelf volgen.

TIP: 

Voor de makers van de stadswandeling het advies om ‘m ook in een losse uitgave te bieden, zodat de wandeling zonder gids gemaakt kan worden. Het tempo en de lengte van de wandeling kan dan aangepast worden aan de belastbaarheid van de rolstoeler. Immers, niet elke rolstoeler is in staat de volledige route af te leggen en kan dan zelf een keuze voor (een deel van) het traject maken.

In Zwitserland kwam ik in meerdere invalidentoiletten een handige kraan tegen.

Zittend in de rolstoel hoeft er niet ver naar voren gereikt worden. Een druk op de knop activeert de waterstroom en met een hendel rondom die knop kan er gekozen worden voor warm of koud water. Omdat het voor menige rolstoeler niet vanzelfsprekend is dat gereikt kan worden naar de kraan, is dit een handige oplossing.

Dat hoop ik voor u. Gewoon de deur uit stappen, uw auto in en naar het centrum om te gaan winkelen of naar de schouwburg te gaan. Of gezellig ergens met iemand gaan eten.

Voor iemand met een handicap ligt het iets genuanceerder. Zeker nu de Eerste Kamer heeft besloten dat ze het niet makkelijker gaan maken voor de burgers met een handicap. Zij hebben vandaag het wetsvoorstel van de Tweede Kamer, dat daar met ruime meerderheid is aangenomen om gehandicapten in het hele land gratis te laten parkeren op openbare parkeerplaatsen, getorpedeerd.

Daarmee laten deze politici zien dat zij de titel volksvertegenwoordiger nooit meer mogen gebruiken. Zij hebben werkelijk geen enkel idee van de problemen waarmee zij hun gehandicapte mede-burgers opzadelen. En voorzover zij het woord Christelijk in de naam van hun partij hebben, tonen zij aan de betekenis daarvan volstrekt niet begrepen te hebben. Met dit besluit tonen zij aan dat zij niet weten hoe zij hun naasten kunnen helpen.

Kunt u zich ook verplaatsen in de problematiek van de gehandicapten? Ik help u graag om het u te vergemakkelijken.De praktijk is namelijk dat iedere gehandicapte nu in elke gemeente wéér moet zien te achterhalen wat de parkeerregeling is voor gehandicapten op openbare parkeerplaatsen. Dat betekent dat zij rond moeten dolen door de gemeente in de hoop iemand te vinden die weet wat de regeling is. Op de websites van gemeenten is er meestal pas na lang zoeken iets over te vinden, maar dat kun je onderweg niet doen. Een gehandicapte beschikt meestal niet over de middelen om een laptop met internetverbinding continu bij zich te hebben en gebruiken. 

Spontaan ergens stoppen en parkeren is er dus niet bij. En als de gehandicapte de politie belt hoe het in de betreffende gemeente geregeld is, weet die het meestal ook niet en wordt de gehandicapte weer (terug)verwezen naar de gemeente. En kunt u zich ook verplaatsen hoe die gehandicapte dat in het weekend moet doen?

Het wetsvoorstel dat door de Tweede Kamer in ruime meerderheid is aangenomen, wilde al deze obstakels in één keer wegnemen voor de gehandicapten. Zodat zij net als u ‘gewoon’ ergens heen kunnen gaan en parkeren. Zonder een lange zoektocht gewoon eens genieten van de mogelijkheid de deur uit te gaan. Iets dat toch al niet zo makkelijk gaat als bij u.

Wilt u het me laten weten: kunt u zich verplaatsen in de teleurstelling van de gehandicapten nu zij ook op dit gebied levenslang hebben gekregen? U kunt reageren door te klikken op ‘Comment’ hieronder of me te mailen.

Vaak wordt gedacht dat het aanpassen op rolstoeltoegankelijkheid veel kost. Het tegendeel is waar en blijkt telkens weer uit mijn rolstoeltoegankelijkheidstoetsingen. Een prima voorbeeld van een simpele oplossing voor een rolstoeltoegankelijkheidsprobleem trof ik afgelopen week aan.

De gemeente Beverwijk is eerder in dit blog als voorbeeld aangehaald. Uit alle voorbeelden blijkt dat men onvoldoende beseft wat voor een rolstoeler belangrijk is. Het gewoon aan een rolstoeler vragen -zoals met mijn toetsing- levert verrassende inzichten én vooral simpele oplossingen op.

Hieronder ziet u op de foto dat de bestrating ter plekke van de gehandicaptenparkeerplaats is opgehoogd, zodat de rolstoeler direct van de parkeerplaats het trottoir op kan rijden. Heel plezierig! Ware het niet, dat de afvalbak aan de verkeerde kant van het bankje is geplaatst, waardoor die handige oprit nu niet meer te gebruiken is………

Tips:

* toets uw plannen voor aanleg en/of aanpassing met een deskundige gebruiker om extra kosten voor optimalisatie achteraf te voorkomen

* ben heel specifiek in uw instructie voor de aanleg/plaatsing van een aanpassing. Niet iedereen overziet alle gevolgen van zijn/haar handelen voor de rolstoeltoegankelijkheid (in dit geval de uitvoerende medewerkers van Openbare Werken)

* leer de medewerkers op alle niveau’s in uw organisatie inspelen op rolstoelgebruikers. Met een bondige en motiverende sessie ‘bewustwording rolstoeltoegankelijkheid  kweken’ helpt u uw organisatie grote stappen verder. Zo gaat elke medewerker u helpen vooruit te kijken en kosten te besparen en is uw (rolstoel)klant u reuze dankbaar!

Een gehandicapte die rolstoelafhankelijk is, wordt vaak vervoerd in een rolstoelbus. Deze heeft de uitgang aan de achterzijde en daarbij wordt gebruik gemaakt van een uitklapbare lift of een oprijplank. Dat is dan ook de reden dat u op zo’n auto vaak een sticker ziet staan met het verzoek drie meter achter de auto vrij te houden voor het uitklappen van zo’n oprijplank en het kunnen uitrijden.

In onderstaande situatie is door de gemeente een gehandicaptenparkeerplaats gecreëerd waarvoor een aanduidingsbord geplaatst is om toeleveranciers van de winkels aan te geven dat er op het trottoir geladen en gelost mag worden tijdens bepaalde uren. Dit bord is echter óp de gehandicaptenparkeerplaats geplaatst aan de achterzijde van de plek.

Zoals u op de foto kunt zien is een gewone auto daar precies te parkeren als je goed ver doorrijdt naar voren (tot dicht tegen de paal met het P-bord). De rolstoel kan dan met de lift nog uit de auto getakeld worden.

Een rolstoelbus waarvan ook nog de oprijplank moet uitklappen, past hier niet of nauwelijks. Je moet een behendige chauffeur zijn. Dit komt mede doordat de oprijplank gemiddeld 1meter tot 1,2m breed is en dan precies tegen dit aanduidingsbord aankomt. Van de rijplank afrijden is dan niet meer mogelijk zonder op de rijbaan terecht te komen. Risicovol dus.

Bovendien kan een rolstoelbus al moeilijk manoeuvreren tussen de lantaarnpaal (met het P-bord) en het aanduidingsbord en is het -zeker voor een gehandicapte- een zeer onoverzichtelijke inparkeer-situatie.

Tips voor een toegankelijke gehandicaptenparkeerplaats:

* zorg dat achter de auto (een rolstoelbus) tenminste een ruimte van drie meter volledig vrij is zodat een oprijplank uitgeklapt kan worden

* en de parkeerplaats bovendien ook in en uit te rijden is zonder lastige (gevaarlijke) manoeuvres.

Een rolstoeler die volledig rolstoelgebonden is, maakt de transfer vanuit de rolstoel naar de auto door de rolstoel naast de auto te plaatsen. Dat kan alleen als de parkeerplaats ruim genoeg is om de rolstoel naast de auto te plaatsen met het portier volledig geopend.

Een bredere gehandicaptenparkeerplaats is daarvoor noodzakelijk. Een gewone parkeerplaats biedt -als de naastliggende plaats bezet is- te weinig ruimte om het portier volledig te openen en de rolstoel naast de auto te plaatsen.

Sommige gemeenten denken dat het helpt als ze in het trottoir direct naast de gehandicaptenparkeerplaats een oprit maken. Dit is alleen een goede oplossing als de parkeerplaats breed genoeg is om vanaf die oprit de rolstoel naast de auto te kunnen manoeuvreren. Immers, als die oprit direct bij de auto uitkomt heeft het geen enkel voordeel.

Kijkt u naar deze foto, die spreekt voor zich.

Oprit trottoir direct naast auto bij gehandicaptenparkeerplaats helpt niet

Tips voor het aanleggen van een gehandicaptenparkeerplaats:

• maak een verbrede parkeerplaats zodat de auto met geopend portier de mogelijkheid biedt om vanuit de rolstoel de transfer naar de auto te maken
• als u een oprit maakt, zorg dan dat onderaan de oprit nog gemanoeuvreerd kan worden met de rolstoel of plaats de oprit anders aan de kopse kant van het trottoir ernaast

Op reis in Denemarken is het opvallend hoe goed de openbare toiletvoorziening daar geregeld is. Elke grotere parkeerplaats langs snelwegen én in steden heeft een toiletgebouw dat gratis toegankelijk is. Er bevindt zich standaard een dames- en herentoilet én een invalidentoilet.

Het bijzondere is, dat het merendeel van deze invalidentoiletten bovendien is van een deur met een elektrische en/of automatische deuropener (meestal van Geze). Hierdoor zijn deze toiletten écht goed toegankelijk voor rolstoelers en kun je dus ook met een gerust hart op pad.

De toiletten zijn van binnen vanzelfsprekend uitgerust met flink wat roestvrijstaal om vandalisme tegen te gaan. De functionaliteit is er niet minder om. En ze zijn schoon en keurig verzorgd; er hangt toiletpapier en ze zijn niet beklad of zo.

Al met al een goed voorbeeld dat in Nederland snelle navolging verdient!

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=XV2bDXgKbsU]

Tip:

Bekijk bij de aanleg van parkeerplaatsen, parken en stedelijke gebieden de mogelijkheden voor plaatsing van openbare toiletten, wellicht met een systematiek en logistiek zoals in Denemarken wordt gebruikt.